Πανικός …στον ελαιώνα Πρέβεζας -Χρονογράφημα του Δρ. Χαράλαμπου Γκούβα

Aρχές Δεκεμβρίου 2017 είχαμε μιά υπέροχη ηλιόλουστη μέρα στην Πρέβεζα. Η πόλη όμως είναι νεκρή. Δεν κινείται φύλλο. Γιατί άραγε; Ολοι, μα όλοι …μαζεύουν ελιές. Η συλλογή ελαιοκάρπου, τους τρέλλανε όλους. «Δημόσιους υπάλληλους και ιδιωτικούς, μα τρέλλανε και τους τραπεζικούς», όπως έλεγε και ο αείμνηστος Λουκιανός Κηλαηδόνης. Αυτή η ωραία μέρα μου θύμισε μιά σπαρταριστή αληθινή ιστορία, που διαδραματίσθηκε το έτος 1990.

 

Στην Πρέβεζα εγκαταστάθηκα το τέλος του έτους 1989, σαν ελευθεροεπαγγελματίας ιατρός, έχοντας πλήρη άγνοια ηθών και εθίμων, ιδιωματισμών αλλά και τοπικής ιστορίας. Παιδί των Αθηνών, είχα εντυπωσιασθεί από το κάλλος του φυσικού περιβάλλοντος και το πρώτο χόμπι που εξήσκησα στην περιοχή ήταν η φωτογράφιση.

Με ένα καλό εξοπλισμό Minolta γιά την εποχή στα χέρια μου, τις ηλιόλουστες μέρες έψαχνα να βρώ το καλό θέμα γιά αποθανάτιση. Ετσι, μιά τέτοια ηλιόλουστη μέρα σαν τη σημερινή, το μεσημέρι μετά το φαγητό, όδευσα πρός την περιοχή Παντοκράτορα αργά – αργά με το Zastava Yugo.

Περνώντας από τον ελαιώνα της περιοχής Αγίου Γεωργίου εντόπισα ήδη το πρώτο ενδιαφέρον θέμα προς φωτογράφιση. Σημειώνω εδώ, ότι η πολύχρονη Ενετοκρατία στην Πρέβεζα, μας άφησε πέραν του πύργου ρολογιού, και των υπέροχων κτιρίων, ένα τεράστιο ελαιώνα, που κάθε χρονιά φθίνει σε εμβαδό. Τα δέντρα κόβονται, ξεριζώνονται και φυτεύονται πολυκατοικίες και βίλλες. Ας έρθουμε όμως στο θέμα μας.

 

Είδα λοιπόν – κατά την γνώμη μου – μιά γραφική ομάδα… αγροτών να …μαζεύουν ελιές στον ελαιώνα. Λέω….. «ωωω, καταπληκτικό θέμα, ιδεώδες γιά κάρτα» και αμέσως σταματώ ήσυχα στο δρόμο. Κατεβαίνω ήσυχα, ετοιμάζω τη φωτογραφική μηχανή μου, κάνω τις ρυθμίσεις του τηλεφακού και των φίλτρων Cokin, εστιάζω, και μέσα στη σιγαλιά του ελαιώνα, ΚΛΙΚ, ακούγεται ο φωτοφράκτης.

Αυτό ήταν! «Το πήρα το θέμα» λέω. Ομως, έχει και συνέχεια. Με το κλίκ, με παίρνουν είδηση  οι …αγρότες, με κοιτούν τρομαγμένοι και σαν να έσκασε βόμβα, τρέχουν δεξιά αριστερά μέσα στα δέντρα και εξαφανίζονται. Εγιναν καπνός! Μένω άναυδος! Μα τι έγινε, αναρωτιέμαι! Δεν έχουν ξαναδεί φωτογράφο; Φοβούνται μιά φωτογραφία; Τόσο πίσω είναι; Τόσο ζουλάπια; Εκεί πήγε το μυαλό μου! Εμεινα με την απορία.

Το βράδυ, βλέπω τον γείτονά μου τον κ. Νίκο, «ιθαγενή» της Πρέβεζας, της ηλικίας μου, άρτι αφιχθέντα εξ Αθηνών, και τον ρωτάω:

  • Βρε Νίκο, γιά εξήγησέ μου, έγινε τό και τό… Είναι δυνατόν αγρότες που μαζεύουν ελιές να φοβούνται ένα φωτογράφο; Τόσο πίσω είναι;
  • Που έγινε ακριβώς το περιστατικό;
  • Να, στην περιοχή Αγίου Γεωργίου, στον ελαιώνα κοντά στο εστιατόριο του Κατσουλάρη!
  • Ααααμ έτσι πές μου! Δεν μάζευαν ελιές! «Πίτς» έπαιζαν και σε πέρασαν γιά αστυνομικό!!!
  • Τι είναι αυτό το «πίτς»;
  • Τυχερό παιχνίδι με «στριφτά» κέρματα.
  • Ααααα, μάλιστα. Ετσι εξηγείται…. Κι εγώ νόμιζα ότι μάζευαν ελιές…
  • Ποιές ελιές μωρέ; Ποιός μαζεύει ελιές τώρα; Τις επιδοτήσεις κοιτάνε να πάρουν. Παίζονται περιουσίες στο «πίτς». Κοίτα μη βγάλεις τη φωτογραφία στις εφημερίδες και σε πλακώσουν στο ξύλο!!! Είναι παράνομο τυχερό παιχνίδι!
  • Καλά που μου τόπες!!!

Ετσι, αφού έλυσα την απορία μου, πήγα στο επόμενο βήμα. Να βρώ την ερμηνεία της λέξης «Πίτς». Ιντερνέτ ΔΕΝ υπήρχε τότε, τα λεξικά δεν με βοήθησαν καθόλου, η εγκυκλοπαίδεια «Δομή» επίσης μηδέν, και τελικά, άργησα κάπως, αλλά το βρήκα. Με βοήθησε και λίγο η χειρουργική άκρας χειρός, η ειδικότητά μου: Το ανθρώπινο χέρι, έχει βασικά δύο λειτουργίες. Την αδρή σύλληψη («=χούφτωμα», αγγλιστί Grasp) και τη λεπτή σύλληψη (=στυλό, αγγλιστί Pinch). Αρα το παιχνίδι των στριφτών κερμάτων της Πρέβεζας «Πίτς» (Pinch = πιάνω με τα δάκτυλα, κλέβω) είναι Βρεττανικής προέλευσης, προφανώς από ναύτες Βρεττανικών πλοίων που ξεφόρτωναν στό λιμάνι της πόλης. Μιά δεύτερη ετυμολογική εκδοχή γιά το «Πίτς» είναι να προέρχεται από την Αγγλική λέξη Pitchπου σημαίνει «βολή» και «κίνηση πάνω κάτω, σκαμπανέβασμα».

Το τυχερό αυτό παιχνίδι “πίτς” ή Πρεβεζάνικα “στριφτό”, φαίνεται ότι εισήχθη στην Πρέβεζα από Βρετανούς ναυτικούς, μάλιστα δε, παίζεται παράνομα και στη βόρειο Αγγλία. Αγγλικά γράφεται Pinch, που σημαίνει “πιάνω με τα δάκτυλα”, αλλά και “κλέβω”. Το παράνομο τυχερό παιχνίδι “Πίτς” παίζεται με δύο κέρματα που στρίβονται προς τον αέρα, οι παίκτες ποντάρουν από πρίν και πέφτοντας, ανάλογα με τη θέση των κερμάτων, διανέμονται ή αφαιρούνται κέρδη. Λέγεται, ότι στον πόλεμο της Κορέας ένας Πρεβεζάνος στρατιώτης είχε «στραγγίσει» είχε «γδύσει» κυριολεκτικά Άγγλους και Αυστραλούς στρατιώτες παίζοντας «πίτς». Επίσης λέγεται, ότι ένας Πρεβεζάνος έμπορος ιχθύων τη δεκαετία του 2000 έπαιξε και έχασε στο «Πίτς» ένα ποσό αρκετών εκατομμυρίων που είχε κερδίσει στο Προπό.

Ευκαιρίας δοθείσης, αναφέρω ότι η Πρέβεζα (και η Λευκάδα και η Κέρκυρα) έχουν ένα δεύτερο εισαγόμενο από Γάλλους και Ενετούς παιχνίδι. Το παιχνίδι «Αμπαλί» (Amballie?): Το «αμπαλί», ήταν διαδεδομένο στην Πρέβεζα ως παιχνίδι επιδαπέδιο, με ξύλινες ή μεταλλικές μπάλες ρίψης διά χειρός στο έδαφος. Το παιχνίδι αυτό αποκαλούνταν από τους Πρεβεζάνους «αμπάλες», ή «αμπαλί» και μάλλον είναι Γαλλικής προέλευσης, από την περίοδο της βραχείας Γαλλικής κυριαρχίας του έτους 1798, ή μεταφέρθηκε εδώ από Γάλλους ναυτικούς στο λιμάνι. Αυτά γιά το «Πίτς» και το «Αμπαλί»!

(*) Ο Δρ. Χαράλαμπος Γκούβας, είναι Ορθοπεδικός χειρουργός, συγγραφέας 26 βιβλίων και ιδρυτής του Μουσείου Τεχνών και Επιστημων Ηπείρου.